i jej okolice
Początki Tarnawy Dolnej sięgają pierwszej połowy czternastego wieku. Herbem Tarnawy jest 7 dzikich róż w wianku z tarniny. Można, zatem z tego wywnioskować, że nazwa Tarnawa wywodzi się od bardzo dużej ilości tarnin porastających wieś, które zwłaszcza w okresie jej lokowania były bardzo uciążliwe dla ludności. Tarnawa to słowacka Ternowa, w języku łacińskim znaczy nowa ziemia. Wieś Tarnawa w drugiej połowie szesnastego wieku należała do Przypkowskich. Najbardziej znanym właścicielem miejscowości był Jan Przypkowski. W 1799 roku Tarnawa liczyła 152 domy, 237 rodzin, 42 chłopów i 1301 mieszkańców. Kolejnymi właścicielami Tarnawy Dolnej aż do 1945 roku byli: Wielkopolscy, Braniccy i Tarnowscy od 1922 r. W 1846 roku Tarnawa liczyła 207 domów i liczyła 2162 mieszkańców. Epidemia cholery azjatyckiej prawdopodobnie pozostawiła 11 domów pustych. W roku 1847 na skutek głodu i epidemii tyfusu w Tarnawie zmarło 85 osób. Wysoka śmiertelność panowała jeszcze przez kilka następnych lat. Tarnawę Dolną spotykały same nieszczęścia jednak druga wojna światowa była najtragiczniejsza. W styczniu 1940 roku na brzegu Skawy naziści utworzyli granicę. Tarnawa Dolna została włączona do III Rzeszy tworząc okręg (Distrikt) Bielski. Ludność zajmowała się przemytem. Okupant wprowadził kartki żywnościowe na podstawowe artykuły: chleb, cukier, marmoladę, mleko. System kartkowy obejmował też odzież i obuwie ze skóry świńskiej na drewnianych podeszwach. Ludność Tarnawy głodowała. Później mieszkańców okupant wysiedlił na śląsk Cieszyński i Czeski oraz do Generalnego Gubernatorstwa. Cześć z nich trafiła do Niemiec. Resztę ludności pozostawiono w Tarnawie jako siłę roboczą u buerów oraz zatrudniono w fabryce bomb w Mucharzu.
ZABYTKI TARNAWY DOLNEJ
Do zabytkowych obiektów możemy zaliczyć:
-figurka św. Antoniego z osiemnastego wieku,
-dwie kaplice z pierwszej połowy dziewiętnastego wieku,
-kapliczka z Chrystusem upadającym pod Krzyżem z osiemnastego wieku.
Na uwagę zasługują również dwa obiekty zbudowane przez tarnawskich parafian: murowany krzyż, który stoi pośrodku cmentarza i figurka postawiona w 1910 roku na cześć i chwałę Panu Bogu i Najświętszej Maryi Pannie. Krzyż wybudowany został we wrześniu 1904 roku na pamiątkę przybycia dziesiątego Dziekana Kliniki Krakowskiej do Tarnawy Dolnej.
SZKOŁA
W Tarnawie Dolnej istniała szkoła od 1850 roku. W 1898 na miejscu starego budynku szkolnego wzniesiono nowy murowany. W szkole liczba uczniów stale się powiększała. W 1967 roku podjęto uchwałę o rozbudowie szkoły.
PARAFIA TARNAWSKA
Pracę nad budową kościoła rozpoczęto w 1837 roku. Ze względu na sytuację finansową zaprzestano w połowie budowy kościoła. Postawiono we wsi drewniany kościół wraz z plebanią. Pierwszym proboszczem był Wojciech Bobek. Drewniany kościół z czasem zastąpiono cegła. W latach 1878-1882 powstał murowany kościół.
źródło Kazimierz Surzyn